Artikelen

Roger Federer krijgt steeds meer tegenstand
'Misschien dat het voor mij een tijdlang routine is geweest; je gaat de baan op en wint.'

Roger Federer werd twee jaar geleden al voorbarig uitgeroepen tot beste tennisser aller tijden. Maar toen kwam 2008, waarin de Zwitser tot aan de US Open plotseling geen grote prijzen meer won. De alleenheerser van het mannentennis werd van zijn troon gestoten door Rafael Nadal. Tennisliefhebbers zagen Federer bij de Australian Open op pijnlijke wijze verliezen van zijn grote rivaal, en vroegen zich wellicht af: is de glorietijd van de meester voorbij?

"Ik heb een monster gecreëerd." De quote van Roger Federer op de Australian Open van 2008 gaat misschien wel de boeken in als de meest legendarische uitspraak ooit van de inmiddels 27-jarige Zwitser. "Iedereen verwacht van mij dat ik elk toernooi win", sprak hij na zijn nederlaag op de latere winnaar Novak Djokovic in de halve finales. "Mensen houden van die quote", zegt Federer een jaar na dato in aanloop naar het Grand Slam in Melbourne. "Weet je, ik houd er ook wel van, want ik ben blij dat ik dat monster heb gecreëerd. Tot op zekere hoogte verwachten mensen nu nog steeds van me dat ik elke wedstrijd win, maar tussen 2005 en 2008 was het echt te gek voor woorden. Als ik maar een set verloor waren de reacties al onvoorstelbaar." Federer zegt in die tijd het meest last van druk te hebben gehad in zijn carrière. Meer nog dan nu hij op het punt staat om het Grand Slam-record van Pete Sampras te evenaren. "De verwachtingen zijn nu niet meer zo als toen en daar geniet ik wel van."

Kleine tekenen van verval
Federer werd tijdens de Australian Open van vorig seizoen geplaagd door de ziekte van Pfeiffer, maar bereikte desalniettemin de eindfase van het evenement. De man uit Bazel zegt dat hij gedurende het seizoen de last droeg van een slechte voorbereiding op het jaar, omdat hij in december ziek in bed lag. De vraag is echter of het uitblijven van het grote succes in 2008 volledig te wijten valt aan de ziekte. Wie de carrière van Federer nauwlettend heeft gevolgd zal zijn opgevallen dat de Zwitser in 2007 al kleine tekenen van verval liet zien. Federer speelde het grootste deel van het seizoen lang niet zo goed als in 2005 en 2006, hoewel hij qua prestaties nog steeds een fantastisch jaar beleefde. Toch waren twee nederlagen tegen Guillermo Cañas en een verliespartij tegen Filippo Volandri in het voorjaar een teken aan de wand. De forehand van Federer, door velen beschouwd als de beste slag in de sport, werd zo nu en dan onbetrouwbaar. Het werd een trend die zich langzoom doorzette en hem steeds meer wedstrijden kostte. Federer verloor een haast onrealistisch klein aantal van vier duels in 2005 en vijf in 2006, tegenover negen in 2007 en vijftien in 2008.

Next question
De wereldwijd immers populaire superster oogde tijdens wedstrijden steeds vaker als een verzadigd mens. Federer straalde geen spelvreugde uit en liep over de baan alsof het just another day at the office was. Het dieptepunt was de finale op Roland Garros van vorig seizoen, waarin hij speelbal was ven een ontketende Nadal en van begin tot eind een zeer gelaten indruk maakte. Nadat Federer ook zijn Wimbledon-titel kwijtraakte en tijdens het begin van het Amerikaanse hardcourtseizoen vroegtijdige nederlagen leed, nam Nadal de nummer één positie op de wereldranglijst over. Voordat het zover was, werd Federer al maandenlang, overal waar hij kwam, overspoeld met vragen over zijn aftakelende dominantie in de sport. Toen een journalist bij het graveltoernooi van Rome vroeg wat hij vond van het feit dat steeds meer mensen dachten dat zijn suprematie ten einde kwam, zei Federer simpelweg en geïrriteerd: "Next question, please." "Ik denk niet dat de kritiek me ooit geraakt heeft, maar ik was er wel van op de hoogte", blikt hij terug. "Het heeft me wel teleurgesteld en soms zelfs gefrustreerd. Allerlei gekke mensen begonnen met te schrijven met adviezen, denkend dat ze me opeens kunnen helpen. Dat is gewoon vervelend."

Overwinningsgebaartjes
Terwijl Federer in de kwartfinales van de Olympische Spelen een nieuwe pijnlijke nederlaag moest slikken tegen James Blake, kwam de Zwitser desalniettemin als herboren uit Peking terug. Federer won goud in het dubbelspel aan de zijde van Stanislas Wawrinka en leek in niets op de man die het voorafgaande jaar haast verveeld zijn wedstrijden afwerkte. De stoïcijnse kampioen was veranderd in een klein kind, die met rare overwinningsgebaartjes en onderonsjes met zijn dubbelpartner de hoofdprijs in de wacht sleepte. Tijdens de US Open zagen we eenzelfde uitbundigheid bij Federer, op weg naar zijn vijfde achtereenvolgende zege op Flushing Meadows. "Ik denk dat ik een punt heb bereikt waarbij ik weer veel meer geniet van het spelen", vertelde hij in New York. "Misschien dat het voor mij een tijdlang een soort routine is geweest; je gaat de baan op en wint. Nu neem ik het niet meer zo voor vanzelfsprekend aan."

Het gaat om titels
Met het winnen van de US Open voelde Federer in ieder geval dat hij voor een deel zijn seizoen had gered. "Ik zou teleurgesteld geweest zijn met drie Grand Slam-finales en een halve finale. Voor je gevoel verlies je dan een heel jaar. Je was zo dichtbij, maar toch ook zo ver weg. Finales helpen me niet meer in mijn carrière. Het gaat alleen om de titels." Toch weer ook Federer dat hij, voor zijn begrippen, niet terug kan kijken op een topjaar in 2008. Zo won hij voor het eerst sinds 2003 geen enkele Masters Series-titel. "Ik verloor behoorlijk veel wedstrijden die ik nooit had mogen verliezen, en dat deed pijn", reflecteert hij. "Het verliezen van de nummer één positie betekende ook heel veel voor me."

Geen koude douche
En dus ging Federer op jacht naar eerherstel bij de Australian Open. De drievoudig kampioen in Melbourne begon het toernooi in een vergelijkbare positieve staat van geest als in New York. Hij oogde opgewekt en relaxed tijdens persconferenties, kopte in wedstrijden spelenderwijs balletjes naar de ballenkinderen en genoot van de interactie met het Australische publiek. Federer lachte vrolijk op de baan na een mooi punt en hield wel van een grapje tijdens de on-court interviews met de plaatselijke televisiezender. Ja, de nummer twee van de wereld zat weer goed in zijn vel. Tot het moment dat hij Nadal trof in de finale en vooral op mentaal gebied de strijd verloor tegen de Spanjaard. Federer had kansen genoeg om de wedstrijd in zijn voordeel te beslissen, maar kon de belangrijke punten niet winnen. In de vijfde set speelde hij ver onder de maat, terwijl zijn tegenstander nog een partij van vijf uur en een kwartier in de benen had. De tranen van Federer tijdens de prijsuitreiking gingen vervolgens de wereld over. "Dit is zeker een wedstrijd die ik had kunnen, of misschien zelfs wel had moeten winnen. Ik hou van het spelletje, het betekent alles voor me, dus het doet pijn wanneer ik verlies. Eerst ben je teleurgesteld en verdrietig, en plotseling wordt het gewoon te veel", zegt hij over zijn emotionele uitbarsting op het centercourt. "Het probleem is dat je niet even rustig naar de kleedkamer kunt gaan en een koude douche kan nemen."

Ambities te over
De vraag is hoe hard de klap van de nederlaag tegen Nadal aan zal komen bij Federer. Zijn grote plaaggeest heeft hem nu in Grand Slam-finales op alle drie de ondergronden verslagen en won de laatste vijf onderlinge ontmoetingen. Andy Murray won sinds begin 2008 vier van de vijf duels met Federer en ook Novak Djokovic heeft bewezen te kunnen winnen van de voormalig nummer één. Daarnaast staat er een nieuwe groep toptalenten klaar om de wereldtop te bestormen. Het zal dus alsmaar zwaarder worden voor Federer om te strijden voor de grote titels, hoewel hij daar zelf niets van wil weten. "Ik kan nog zoveel Grand Slams winnen. Ik voel me er fit, gemotiveerd en ervaren genoeg voor. Wanneer ik goed speel tijdens een Grand Slam moet iemand ongelofelijk tennissen om me te kunnen verslaan, dat hebben we de laatste jaren kunnen zien. Dit jaar is dat precies hetzelfde, dus ik heb hoge verwachtingen van mezelf." Federer heeft voor zichzelf een aardig rijtje doelstellingen opgesteld. "Mogelijk voor het eerst Roland Garros winnen, Wimbledon heroveren na die epische strijd tegen Rafa van vorig jaar en mijn zesde US Open-titel op rij binnenhalen. Daar richt ik me zo'n beetje op. Daarnaast hoop ik enkele ATP 1000 Series-toernooien te winnen om mijn nummer één positie terug te krijgen."

Beste aller tijden
Op de lange termijn is het Grand Slam-record van Pete Sampras nog altijd het belangrijkste doel voor Federer. Toch houdt dat volgens hem niet in dat hij met het breken daarvan de beste tennisser aller tijden zal worden. Grootheden als Rod Laver en Ken Rosewall waren in de jaren zestig verbannen van de grote toernooien, omdat zij ervoor kozen proftennisser te worden en daarmee gegarandeerde inkomens verdienden. Grand Slams waren alleen open voor zogenaamde amateurs, hoewel de topspelers onder tafel betaald werden en in feite ook leefden van hun sport. Laver won in 1962 alle Grand Slam-toernooien in één jaar, werd prof, en mocht zeven jaar later na de introductie van de open era (na 1968) pas weer meedoen in de prestigieuze evenementen. De Australiër veroverde direct wéér alle vier majors. Uiteindelijk won Laver slechts 11 Grand Slams vanwege zijn lange verbanning. "Ik weet heel goed welke problemen zij kenden in die tijd", zegt Federer. "Daarom kan ik nooit de beste speler aller tijden worden. We zullen waarschijnlijk nooit weten wie dat is, tenzij er iemand komt die 35 Grand Slams wint. Misschien dat ik de beste speler van de open era kan worden."

Een nieuw monster
Federer neemt er alle tijd voor om die doelstelling te bereiken. Hij richt zich sowieso op deelname aan de Olympische Spelen van 2012 in Londen, aangezien het tennistoernooi gespeeld zal worden op het gras van Wimbledon. "Daarna zullen we wel zien hoe het gaat. Maar ik zou graag lang door willen spelen. Met mijn speelstijl verbruik ik niet te veel energie, dus dat is een groot voordeel met het oog op de toekomst. Ik hoop na de Spelen nog zo'n vier jaar door te kunnen gaan." Hoewel het niet meer in de lijn der verwachting ligt dat Federer opnieuw de sport zal kunnen domineren als in zijn gloriejaren, is het de Zwitser nog altijd slechts om één ding te doen. "Ik wil opnieuw een monster creëren."