Artikelen

De concurrentie in het mannentennis neemt toe
Wat is er aan de hand in het mannentennis? Reputaties lijken weinig meer waard. Onbekende of laag geklasseerde spelers winnen toernooien. Worden de krachtsverschillen kleiner of doen de toppers niet altijd hun best?

Tennistoernooien worden steeds vaker en sneller vroegtijdig beroofd van hun publiekstrekkers. Hoge startgelden bieden de toernooidirecteuren geen enkele garantie op sportief succes van de toppers, als ze al komen. De toernooien van Adelaide, Auckland, Delray Beach, Rotterdam, Memphis en Las Vegas kregen dit jaar allesbehalve gedroomde winnaars. Tennissers als Michael Llodra, Phillip Kohlschreiber, Kei Nishikori, Steve Darcis en Sam Querrey gingen er met de hoofdprijzen vandoor. Nemen de toppers soms al dan niet bewust gas terug of is het profcircuit vele malen sterker geworden?

Professioneel aan het werk
Michiel Schapers twijfelt geen seconde over die vraag. "Het is heel duidelijk te zien dat het proftennis de afgelopen jaren in breedte is gegroeid", stelt de voormalig Nederlandse proftennisser. "Het type tennissers dat doorbreekt, is heel gevarieerd. Je hebt Amerikaanse reuzen zoals John Isner en Sam Querrey, die vooral heel hard kunnen serveren. De Japanner Nishikori is daarentegen meer een speler zoals Michael Chang: een razendsnelle tennisser met een zeer goed voetenwerk. En dan zie je verder dat een jongen als Llodra met zijn service-volleyspel ook succesweet te oogsten. Vooral jonge spelers investeren nu veel in hun loopbaan. Daardoor wordt het verschil met de toppers steeds kleiner. Kijk naar een jongen als Haase. Die is erg professioneel met zijn vak bezig. Als tennissers als Edwin Kempes, Peter Wessels en Raemon Sluiter een dergelijke instelling hadden gehad, waren ze in mijn ogen ook verder gekomen."

Subtoppers staan klaar
Tjerk Bogstra ziet vooral een verschil tussen wereldtoppers als Roger Federer, Rafael Nadel en Novak Djokovic en de rest van het circuit. "In de groep die onder die drie zit, kan iedereen van iedereen winnen", zegt de voormalig coach van Jan Siemerink en oud-captain van de Davis Cup-ploeg. "Het is opvallend om te zien hoezeer het daar allemaal wisselt. Daarom heeft het mij bijvoorbeeld ook niet verbaasd dat Robin Haase zich heel snel omhoog heeft weten te werken. Wie goed in vorm is kan ver komen." Als de toppers het laten afweten, staat de rest van het veld doorgaans direct klaar om toe te slaan. Zo was Rafael Nadal in februari de grote publiekstrekker van het ABN-AMRO World Tennis Tournament. Directeur Richard Krajicek stelde vooraf alles in het werk om het zijn topper zoveel mogelijk naar de zin te maken. Hij bracht zijn grootste tegemoetkoming aan Nadal met zijn keuze voor de baansoort. Als tennisser zou hij zelf de ondergrond en de zware ballen hebben verafschuwd, maar zijn doel om Rafa tevreden te stemmen was geslaagd. Tot grote opluchting van Krajicek won Nadal in de eerste ronde van de Rus Dimitry Tursunov. Een dag later was de lach bij zowel Krajicek als Nadal verdwenen. De Spanjaard werd tot ieders verrassing in drie sets verslagen door de onbekende Andreas Seppi. Nadal na afloop: "Ik was niet honderd procent geconcentreerd. Maar als je vandaag de dag wilt winnen, moet je tot het uiterste kunnen gaan. De top wordt steeds breder." Dat bleek in Rotterdam eens te meer; toppers als Nikolay Davydenko, Tomas Berdych, David Ferrer, Andy Murray, Marcos Baghdatis, Mikhail Youzhny, Juan Carlos Ferrero en Lleyton Hewitt haalden de laatste acht niet. Ze verloren van mindere goden zoals Teimuraz Gabashvili, Mischa Zverev en Andreas Seppi. Krajicek: "Dit zijn de wetten van de topsport. Het blijft altijd onvoorspelbaar."

Combinatie van factoren
Volgens Schapers is het van alle tijden dat topspelers verliezen van tennissers die veel lager op de wereldranglijst staan. "Toen ik tijdens mijn carrière Boris Becker versloeg, was hij de nummer vijf van de wereld en stond ik ergens rond de 180ste plaats", legt Schapers uit. "Wat er dit jaar in Rotterdam is gebeurd, heeft denk ik te maken met een combinatie van factoren. Vooraf werd er nog gezegd dat Raemon Sluiter tegen Michael Llodra een goede loting had. Vervolgens wint die Fransman het toernooi. Het is moeilijk, zo niet onmogelijk, om te weten wat er zich allemaal af heeft gespeeld in de hoofden van de topspelers. Eigenlijk staat iedere partij weer op zich. Het heeft ook weinig zin om met een beschuldigde vinger naar spelers te wijzen. Het valt nu eenmaal nooit te bewijzen wat er precies aan de hand was."

Afgestemde planning
Bogstra denkt dat toptennissers wel bewust bezig zijn met de momenten waarop ze in een jaar willen pieken. "Je ziet week in week uit toppers van mindere spelers verliezen. In dat licht bezien is het nog niet zo vreemd wat er in Rotterdam is gebeurd. Als Federer en Nadal negentig procent geven tegen iemand die er vol voor gaat, komen ze al in gevaar. Topspelers kiezen toch hun momenten uit. Hoe je het ook wendt of keert de vier Grand Slams zijn de belangrijkste evenementen van het jaar. En kijk de resultaten van de laatste jaren en maar op na. In Melbourne, Parijs, Londen en New York zijn het steevast de topspelers die de prijzen onderling verdelen." Onder anderen Andy Murray en Lleyton Hewitt onderschrijven openlijk de lezing van Bogstra. Murray, na zijn verlies in de eerste ronde van Rotterdam: "Of dit slecht is voor mijn ranking? Nee, ik speel nog een stuk of vier, vijf van dit soort toernooien." Hewitt heeft zelfs zijn hele planning afgestemd op de grote toernooien. "Als je zoals ik nummer één van de wereld bent geweest, zijn dat toch de evenementen waarop je graag wilt schitteren", meent de Australiër die in 2002 als eerste baseliner sinds André Agassi in 1992 het toernooi van Wimbledon won.

Wankelende positie Federer
Voormalige aanvoerders van de wereldranglijst zoals Hewitt, Roddick en Ferrero lijken hun beste tijd te hebben gehad. Voor Federer geldt dat zeker niet, verzekeren Schapers en Bogstra. "Federer blijft een unieke speler", stelt Schapers. Bogstra beaamt dat: "Een absoluut natuurtalent." Maar zelfs de positie van de bijna onaantastbaar geachte Zwitser begint te wankelen. In de eerste drie maanden van het jaar wist hij geen toernooi op zijn naam te schrijven. Bogstra: "Alleen daarom al zou Haase de kans moeten krijgen om voor Nederland op de Olympische Spelen uit te komen. Vandaag de dag kan een dergelijke speler nu eenmaal van iedereen winnen. Alleen is het niet te voorspellen waar en wanneer. En dat blijft ook het mooie aan tennis."